{"id":23,"date":"2023-02-14T18:37:33","date_gmt":"2023-02-14T07:37:33","guid":{"rendered":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/?page_id=23"},"modified":"2023-03-21T11:41:00","modified_gmt":"2023-03-21T00:41:00","slug":"pawel-strzelecki","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/pawel-strzelecki\/","title":{"rendered":"Pawe\u0142 Strzelecki"},"content":{"rendered":"\n
\n
o roku strzeleckiego<\/a><\/div>\n\n\n\n
obchody roku strzeleckiego<\/a><\/div>\n\n\n\n
konkurs<\/a><\/div>\n\n\n\n
aktualno\u015bci<\/a><\/div>\n\n\n\n
linki<\/a><\/div>\n\n\n\n
paul strzelecki \u2013 english<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n


Przedmowa do wydania polskiego dzie\u0142a Lecha Paszkowskiego o Strzeleckim, wydanej po angielsku w 1997 roku<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

 Pawe\u0142 Edmund Strzelecki (1797-1873) \u2013 podr\u00f3\u017cnik, naukowiec i filantrop \u2013 jest nadal ma\u0142o znany w Polsce i na \u015bwiecie. Kr\u00f3tko po jego \u015bmierci w Londynie gar\u015b\u0107 w\u0142asnych wspomnie\u0144 opublikowa\u0142a w zaborze pruskim jego kuzynka, Narcyza \u017bmichowska. Pytanie brzmi \u2013 na ile po\u017cyteczne by\u0142y te plotkarsko- -za\u015bciankowe wspominki? Chyba raczej narobi\u0142y szk\u00f3d, musia\u0142 je potem naprawia\u0107 wielki biograf Strzeleckiego, Wac\u0142aw S\u0142abczy\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

Jego ksi\u0105\u017cka Pawe\u0142 Edmund Strzelecki: podr\u00f3\u017ce \u2013 odkrycia \u2013 prace zosta\u0142a wydana w 1957 roku i wype\u0142ni\u0142a oczywist\u0105 luk\u0119. Potem niestety nasta\u0142a d\u0142uga cisza. Zabrak\u0142o dalszych publikacji. Jedyn\u0105 nowo\u015bci\u0105 mog\u0142y by\u0107 echa dw\u00f3ch australijskich ksi\u0105\u017cek… o ile dotar\u0142y do Polski. Pierwsz\u0105 by\u0142a wydana w roku 1953 The Count: A Life of Paul Edmund Strzelecki. Adventurer and Scientist<\/em> autorstwa Geoffreya Rawsona. By\u0142 on synem prominenta, sir Harry\u2019ego Holdswortha Rawsona, admira\u0142a i by\u0142ego gubernatora Nowej Po\u0142udniowej Walii. Geoffrey, pasjonat historii, ksi\u0105\u017ck\u0119 napisa\u0142 ciekawie (cho\u0107 troch\u0119 powierzchownie) i bez w\u0105tpienia z dobrymi intencjami.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast o dobrych intencjach nie ma mowy w przypadku drugiej ksi\u0105\u017cki: In a Dark Glass<\/em> (1961), kt\u00f3ra by\u0142a po prostu paszkwilem. Jej autorka, Helen Heney, to te\u017c dziecko prominent\u00f3w. Jej ojcem by\u0142 Thomas William Heney, redaktor \u201eThe Sydney Morning Herald\u201d, a jej dziadkiem parlamentarzysta Herenry Gullett. Z kolei jej wujek to sir Henry Somer Gullett, parlamentarzysta i minister w gabinecie premiera Roberta Menziesa. Helen, panienka ze \u015bwiecznika, jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 sp\u0119dzi\u0142a w Polsce kilka lat, podr\u00f3\u017cowa\u0142a \u015bladami Strzeleckiego. Nic dziwnego, \u017ce prac\u0119 magistersk\u0105 (na Uniwersytecie w Sydney) napisa\u0142a na temat odkrywcy G\u00f3ry Ko\u015bciuszki. Tak wi\u0119c australijski czytelnik mia\u0142 prawo si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce wydana w 1961 roku biografia Strzeleckiego In a Dark Glass<\/em> b\u0119dzie ksi\u0119g\u0105 ze wszech miar rzeteln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Niestety, nie by\u0142a. Co gorsza, by\u0142a popularna, a wychowa\u0142o si\u0119 na niej kilka pokole\u0144 australijskich dyplomat\u00f3w i dziennikarzy. Efekty szk\u00f3d wyrz\u0105dzonych przez Heney odczuwalne s\u0105 do dzi\u015b. Tymczasem Polska wci\u0105\u017c \u017cy\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0105 S\u0142abczy\u0144skiego. Jako\u015b nikt nie zwraca\u0142 uwagi, \u017ce po pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu latach jej tre\u015b\u0107 si\u0119 zdezaktualizowa\u0142a. Przez wiele lat na scenie literackiej nie pojawi\u0142 si\u0119 nowy \u201eS\u0142abczy\u0144ski\u201d. Na szcz\u0119scie w Australii pojawi\u0142 si\u0119 inny entuzjasta Strzeleckiego. To Lech Paszkowski, autor ksi\u0105\u017cki Sir Paul Edmund de Strzelecki: Reflections on His Life<\/em> b\u0119d\u0105cej owocem prawie czterdziestoletnich bada\u0144 i docieka\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Lech Krzysztof Paszkowski (1919-2013) to historyk Polonii australijskiej, autor ksi\u0105\u017cek historycznych. Pochodzi\u0142 z Warszawy, by\u0142 synem J\u00f3zefa, artysty rze\u017abiarza, oraz malarki Janiny z domu Bobi\u0144skiej. Podobnie jak Strzeleckiego, ciagn\u0119\u0142o go w daleki \u015bwiat. Marzy\u0142, by zosta\u0107 marynarzem. Przez pewien czas ucz\u0119szcza\u0142 nawet do Szko\u0142y Morskiej w Gdyni. Plany te pokrzy\u017cowa\u0142a II wojna \u015bwiatowa.<\/p>\n\n\n\n

Po jej wybuchu Paszkowski jako \u017co\u0142nierz 83 Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Poleskich, trafi\u0142 (12 wrze\u015bnia) do niewoli niemieckiej, gdzie jako jeniec ci\u0119\u017cko pracowa\u0142 na roli w Meklemburgii. Po wojnie pracowa\u0142 w Niemczech w s\u0142u\u017cbach wartowniczych, udziela\u0142 si\u0119 spo\u0142ecznie, w obozach dla by\u0142ych polskich je\u0144c\u00f3w wojennych uczy\u0142 historii oraz j\u0119zyk\u00f3w polskiego, francuskiego i hiszpa\u0144skiego. Matka ostrzega\u0142a go, aby nie wraca\u0142 do komunistycznej Polski. Skontaktowa\u0142a go z mieszkaj\u0105cym w Melbourne krewnym.<\/p>\n\n\n\n

Wuj Stanis\u0142aw Wiktor Tarczy\u0144ski by\u0142 na Antypodach znan\u0105 postaci\u0105: skrzypkiem i kompozytorem, liderem orkiestr symfonicznych, animatorem \u017cycia kulturalnego. Do Australii przyby\u0142 w roku 1948 wraz ze sw\u0105 pierwsz\u0105 \u017con\u0105 Hann\u0105, z kt\u00f3r\u0105 wkr\u00f3tce si\u0119 rozwi\u00f3d\u0142. W 1956 roku po\u015blubi\u0142 Urszul\u0119 Trell\u0119, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 dwoje dzieci: Jolant\u0119 i Romualda. Jak ka\u017cdy DP (ang. displaced person) musia\u0142 pocz\u0105tkowo pracowa\u0107 fizycznie. Pocz\u0105tkowo pracowa\u0142 jako robotnik, a ostatecznie a\u017c do emerytury jako technik elektryk w Melbourne City Council.<\/p>\n\n\n\n

Spe\u0142ni\u0142y si\u0119 jednak jego m\u0142odzie\u0144cze marzenia \u2013 m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 marynarzem! Odby\u0142 czterna\u015bcie rejs\u00f3w pod flag\u0105 australijsk\u0105; w roku 1983 odby\u0142 siedmiomiesi\u0119czn\u0105 podr\u00f3\u017c dooko\u0142a \u015bwiata, a w 1988 \u2013 miesi\u0119czn\u0105 podr\u00f3\u017c po wodach Pacyfiku. Studiowa\u0142 dziennikarstwo i histori\u0119. Jako dociekliwy i cierpliwy badacz podj\u0105\u0142 misj\u0119 szukania i utrwalania \u015blad\u00f3w bytno\u015bci polskich osiedle\u0144c\u00f3w na Antypodach. Jego pierwsza ksi\u0105\u017cka Polacy w Australii i Oceanii<\/em> 1790-1940 zosta\u0142a wydana w Londynie w roku 1962. W 1987 roku ukaza\u0142o si\u0119 jej poszerzone wydanie po angielsku (Poles in Australia and Oceania<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Ostatnie lata swego \u017cycia Paszkowski po\u015bwi\u0119ci\u0142 na pisanie wspomnie\u0144. Pod wsp\u00f3lnym tytu\u0142em Na falach \u017cycia<\/em> wyda\u0142 trzy tomy: Lata m\u0142odzie\u0144cze<\/em> (2005), Lata stracone<\/em> (2007) oraz Brzegi m\u00f3rz dalekich<\/em> (2012). Musimy tu wspomnie\u0107 o wieloletniej wsp\u00f3\u0142pracy Paszkowskiego z profesorem Jerzym Zubrzyckim, \u201eojcem\u201d australijskiej wielokulturowo\u015bci. Wielk\u0105 zas\u0142ug\u0105 obydwu by\u0142a akcja oczyszczania Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego prowadzona w kontek\u015bcie szk\u00f3d, jakie wyrz\u0105dzi\u0142a wspomniana ksi\u0105\u017cka Heney In a Dark Glass <\/em>(1961). Dowiedziono, \u017ce autorka \u015bwiadomie i z premedytacj\u0105 oczernia\u0142a Strzeleckiego nie tylko jako cz\u0142owieka, ale i jako naukowca. <\/strong>Nie mia\u0142 Strzelecki, niestety, szcz\u0119\u015bcia do australijskich pi\u00f3r: nie dostarcza\u0142y one rzetelnych informacji ani za jego \u017cycia, ani p\u00f3\u017aniej. Kr\u0105\u017cy\u0142a plotka, \u017ce Strzelecki bynajmniej nie by\u0142 na G\u00f3rze Ko\u015bciuszki! Stawiano mu wiele nieprawdziwych zarzut\u00f3w (kobieciarz, oszust i k\u0142amca). Niekt\u00f3re z nich obr\u00f3ci\u0142y si\u0119 w mity i nadal pokutuj\u0105. Wyrazy wdzi\u0119czno\u015bci nale\u017c\u0105 si\u0119 Paszkowskiemu za opublikowanie (1973) i opatrzenie przedmow\u0105 wa\u017cnego dokumentu H.P.G. Clews\u2019a Strzelecki\u2019s Ascent of Mount Kosciuszko 1840.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Clews to posta\u0107 legendarna, ceniony kartograf i geodeta zwi\u0105zany z budow\u0105 gigantycznej elektrowni Snowy Mountains Hydro-Electric Scheme. Dzi\u0119ki fenomenalnej znajomo\u015bci G\u00f3r \u015anie\u017cnych, po przeanalizowaniu bodaj wszystkich prac na temat odkrycia G\u00f3ry Ko\u015bciuszki, Clews ustali\u0142 niezbicie i niepodwa\u017calnie, \u017ce Strzelecki istotnie stan\u0105\u0142 na szczycie G\u00f3ry Ko\u015bciuszki 12 marca 1840 r… Doda\u0142 nawet, \u017ce sta\u0142o si\u0119 to o godzinie 15.00! <\/strong>A wi\u0119c jeden mit skutecznie obalony! Nad obalaniem pozosta\u0142ych Paszkowski pracowa\u0142 niestrudzenie przez wiele lat.<\/p>\n\n\n\n

I oto w roku 1997 ukazuje si\u0119 wielka ksi\u0119ga o Strzeleckim. Wydana zosta\u0142a w niewielkim nak\u0142adzie tysi\u0105ca egzemplarzy (ale cudem nadal jest dost\u0119pna w internecie). Mimo klimatu wielokulturowo\u015bci, dzie\u0142o Polaka o Polaku nie doczeka\u0142o si\u0119 masowej promocji w prasie australijskiej. Trafi\u0142o, owszem, do subskrybent\u00f3w i co wa\u017cniejsze do National Library of Australia<\/em>, jak te\u017c do bibliotek stanowych oraz uniwersyteckich. Jest to de facto dzie\u0142o naukowe, licz\u0105ce prawie 400 stron, w\u0142\u0105cznie z bogat\u0105 bibliografi\u0105, obszernymi przypisami, indeksem nazwisk, licznymi mapami i zdj\u0119ciami. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, nie ma na \u015bwiecie innego, lepszego kompendium wiedzy o Strzeleckim.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

 Nie jest to oczywi\u015bcie ksi\u0105\u017cka na jeden wiecz\u00f3r. Jej lektura \u2013 roz\u0142o\u017cona na dni i tygodnie \u2013 stanowi egzotyczn\u0105 przygod\u0119. Na ksi\u0105\u017ck\u0119 sk\u0142ada si\u0119 dwadzie\u015bcia jeden rozdzia\u0142\u00f3w u\u0142o\u017conych chronologicznie. Pierwsze opowiadaj\u0105 o dzieci\u0144stwie i m\u0142odo\u015bci, o podr\u00f3\u017cach Paw\u0142a Edmunda po kraju (czyli Polsce pod zaborami), potem do obu Ameryk i Wysp Oceanii. W 1839 roku przenosimy si\u0119 do Australii i wreszcie w 1843 zn\u00f3w do Europy (Anglia, Irlandia). Tu wielce zaskakuje opowie\u015b\u0107 o s\u0142awnym podr\u00f3\u017cniku, kt\u00f3ry podejmuje si\u0119 misji humanitarnej w Irlandii. Wcze\u015bnie osierocony, ca\u0142ym sercem odda\u0142 si\u0119 ratowaniu od \u015bmierci g\u0142odowej ponad dwustu tysi\u0119cy irlandzkich dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec pe\u0142na niespodzianek, jak\u017ce kolorowa opowie\u015b\u0107 o ma\u0142o znanym okresie \u017cycia sir Strzeleckiego w Londynie w\u015br\u00f3d arystokrat\u00f3w, ministr\u00f3w, magnat\u00f3w. Opromieniony s\u0142aw\u0105 zako\u0144czy\u0142 sw\u00f3j \u017cywot w 1873 roku. W czasie lektury kolejnych rozdzia\u0142\u00f3w czytelnik mo\u017ce si\u0119 niejednokrotnie zdziwi\u0107. Czy prawd\u0105 jest, \u017ce Pawe\u0142 jako nastolatek uwi\u00f3d\u0142 w Warszawie m\u0142od\u0105 m\u0119\u017catk\u0119? Czy zdezerterowa\u0142 z pruskiej armii? Dlaczego uciek\u0142 do Krakowa? Jakie wra\u017cenie zrobi\u0142 na nim Kopiec Ko\u015bciuszki (wszak jego ojciec walczy\u0142 w Powstaniu Ko\u015bciuszkowskim)? Co wiemy o czasach, kiedy rezydowa\u0142 we dworze w S\u0119dzinach? Kt\u00f3re to zalety m\u0142odego Strzeleckiego doceni\u0142a babka Adyny, Pani Prusimska? Dlaczego nie o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Adyn\u0105? Na czym polega\u0142a jego przyja\u017a\u0144 z lady Herbert? Czy zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 spotka\u0107 z kr\u00f3low\u0105 Wiktori\u0105?<\/p>\n\n\n\n

Jednym z ciekawszych epizod\u00f3w jest kilkuletni pobyt Strzeleckiego na Kresach (1825-1829), gdzie jako plenipotent zarz\u0105dza maj\u0105tkami bujaj\u0105cego po \u015bwiecie ksi\u0119cia Franciszka Sapiehy. Tu zdobywa cenne do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re mu si\u0119 potem przyda w gospodarowaniu wielkimi finansami pomocowymi dla g\u0142oduj\u0105cych w Irlandii. Nie oby\u0142o si\u0119 bez oskar\u017ce\u0144 i sprawy s\u0105dowej; tu Paszkowski mia\u0142 trudne zadanie, by po p\u00f3\u0142tora wieku dotrze\u0107 do materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re jasno poka\u017c\u0105, \u017ce Strzelecki nie by\u0142 malwersantem ani kombinatorem.<\/p>\n\n\n\n

Odr\u0119bny epizod w \u017cyciu Strzeleckiego to jego podr\u00f3\u017ce po Ameryce, zw\u0142aszcza rejsy na pok\u0142adzie statk\u00f3w brytyjskich. Tam nasz Polak jawi si\u0119 jako niezast\u0105piony kompan kapitan\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c jako lojalny przyjaciel. Zawarte w\u00f3wczas przyja\u017anie przetrwaj\u0105 do \u015bmierci, a czas sp\u0119dzony na statkach zaprocentuje. Listy rekomendacyjne b\u0119d\u0105 mu p\u00f3\u017aniej otwiera\u0142y na o\u015bcie\u017c wszelkie drzwi. Niekt\u00f3rzy powiadaj\u0105, \u017ce Strzelecki by\u0142 wyj\u0105tkowym szcz\u0119\u015bciarzem. Na og\u00f3\u0142 wszystko mu sz\u0142o jak z p\u0142atka.<\/p>\n\n\n\n

Tylko raz mu si\u0119 nie powiod\u0142o, a mianowicie, kiedy w czasie pierwszej ekspedycji australijskiej odkry\u0142 z\u0142oto.<\/strong> Rado\u015bnie zameldowa\u0142 o tym gubernatorowi Gippsowi, ale ten nakaza\u0142 trzyma\u0107 spraw\u0119 w tajemnicy. Nowa Po\u0142udniowa Walia by\u0142a wtedy koloni\u0105 karn\u0105, wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa stanowili wi\u0119\u017aniowie. Zaledwie w kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej uk\u0142ady i przepisy zmieni\u0142y si\u0119, kopalnie z\u0142ota zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 si\u0119 jak grzyby po deszczu. Przybyli z r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata poszukiwacze zbijali fortuny. Jak to si\u0119 jednak sta\u0142o, \u017ce Strzeleckiemu nie przyznano nawet tytu\u0142u odkrywcy? Tej skomplikowanej kwestii po\u015bwi\u0119cony jest jeden z rozdzia\u0142\u00f3w ksi\u0105\u017cki Paszkowskiego.<\/p>\n\n\n\n

Osobnym tematem (nie do ko\u0144ca przez Paszkowskiego wyja\u015bnionym), jest udzia\u0142 Strzeleckiego w Wojnie Krymskiej. Wiadomo, \u017ce by\u0142 na us\u0142ugach swego przyjaciela, admira\u0142a Edmunda Lyonsa, dow\u00f3dcy floty czarnomorskiej. Do dzi\u015b nie ustalono, w jakim charakterze. Podobnie zagmatwana jest sprawa testamentu Strzeleckiego, spalenia wszystkich jego dokument\u00f3w i pami\u0119tnik\u00f3w, co te\u017c wychodzi poza ramy ksi\u0105\u017cki Paszkowskiego. C\u00f3\u017c, nie ka\u017cda biografia ma szans\u0119 dopowiedzie\u0107 sprawy do ko\u0144ca. Naszym \u2013 czytelnik\u00f3w \u2013 przywilejem jest szperanie po internecie, w kt\u00f3rym znajdujemy coraz wi\u0119cej materia\u0142\u00f3w archiwalnych. Lektura ksi\u0105\u017cki mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 bod\u017acem do dalszych poszukiwa\u0144, a mo\u017ce nawet dokonania prze\u0142omowych odkry\u0107!<\/p>\n\n\n\n

Atrakcyjnym tematem jest oczywi\u015bcie przyja\u017a\u0144 Strzeleckiego ze s\u0142awnymi kobietami.<\/strong> Mamy okazj\u0119 dowiedzie\u0107 si\u0119, ile dobrego uczyni\u0142 dla legendarnej piel\u0119gniarki Florence Nightingale, jak serdecznie s\u0142u\u017cy\u0142 pomoc\u0105 lady Jane Franklin, gdy jej ma\u0142\u017conek zagin\u0105\u0142 w czasie arktycznej wyprawy; jakie akcje prowadzi\u0142 wsp\u00f3lnie z miliarderk\u0105 Angel\u0105 Bourdett-Coutts, ile serca okazywa\u0142 lady Herbert i jej dzieciom po przedwczesnej \u015bmierci s\u0142ynnego polityka lorda Herberta.<\/p>\n\n\n\n

Strzelecki to nie tylko altruista i pocieszyciel, to te\u017c m\u0119\u017cczyzna uwielbiany przez kobiety: weso\u0142y, zabawny, szarmancki, towarzyski, w\u0142adaj\u0105cy biegle kilkoma j\u0119zykami, s\u0142yn\u0105cy z anegdot (opowiadanych z charakterystycznym akcentem) i mo\u017ce nieco z\u0142o\u015bliwy, jak to okre\u015bli\u0142a lady Franklin. Ma\u0142o kto wie, \u017ce mia\u0142 smyka\u0142k\u0119 do interes\u00f3w.<\/strong> W sprawach finansowych by\u0142 bieg\u0142y i uczciwy, dlatego zapraszano go do udzia\u0142u w r\u00f3\u017cnych komitetach m.in. takich, kt\u00f3re organizowa\u0142y po\u017cyczki dla Turcji.<\/p>\n\n\n\n

Strzelecki \u2013 cz\u0142owiek m\u0105dry, wszechstronnie utalentowany. Sk\u0105d czerpa\u0142 swoj\u0105 wiedz\u0119? Gdzie studiowa\u0142? Wielu sobie zadawa\u0142o to pytanie, dopiero Paszkowski spraw\u0119 ostatecznie wyja\u015bni\u0142, stwierdzaj\u0105c, \u017ce formalnie nigdzie nie studiowa\u0142, by\u0142 po prostu genialnym samoukiem! Paszkowski pozostawia nam obraz Strzeleckiego jako cz\u0142owieka honoru, o wysokim morale, nieposzlakowanej uczciwo\u015bci, prawdziwego Samarytanina, przyjaciela Indian i Aborygen\u00f3w, cz\u0142owieka szanuj\u0105cego kultury lud\u00f3w tubylczych. Zapisuje si\u0119 w naszej pami\u0119ci jako cz\u0142owiek ambitny, zaradny i pomys\u0142owy, wysportowany, poliglota.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Paszkowski przypomina, \u017ce Strzelecki to r\u00f3wnie\u017c wizjoner \u2013 ekolog, meteorolog i propagator nawadniania! Ostrzega\u0142 o skutkach degradacji \u015brodowiska naturalnego Australii, zw\u0142aszcza w rejonach alpejskich. Wspomina si\u0119 o tym obecnie w kontek\u015bcie kontrowersyjnej afery z dzikimi ko\u0144mi, brumbies, kt\u00f3re dewastuj\u0105 unikaln\u0105 ro\u015blinno\u015b\u0107 bagnistych teren\u00f3w Narodowego Parku Ko\u015bciuszki. Strzelecki odkry\u0142 nie tylko G\u00f3r\u0119 Ko\u015bciuszki, ale i gigantyczny uskok Geehi Wall. Radzi\u0142, aby z g\u00f3rskich rzek zrobi\u0107 u\u017cytek, \u017ce w kraju suszy woda nie ma prawa si\u0119 marnowa\u0107. W pewnym wi\u0119c sensie przepowiedzia\u0142 (\u201esprowokowa\u0142\u201d) budow\u0119 elektrowni Snowy Mountains Hydro Electric Scheme<\/em>.<\/strong> W latach 1949-1974 budowa\u0142o j\u0105 ponad sto tysi\u0119cy imigrant\u00f3w z czterdziestu kraj\u00f3w \u015bwiata \u2013 145 km tuneli, 80 km akwedukt\u00f3w, 16 tam, 9 elektrowni! Zesp\u00f3\u0142 Snowy Hydro zaopatruje dzi\u015b w pr\u0105d trzy stany Australii!<\/p>\n\n\n\n

 Ksi\u0105\u017cka Paszkowskiego ma szans\u0119 odegra\u0107 wielk\u0105 rol\u0119 w promocji Strzeleckiego na ca\u0142ym \u015bwiecie. Zw\u0142aszcza w ostatnich latach zaiskrzy\u0142o na horyzoncie: w Irlandii wpisano Strzeleckiego do galerii bohater\u00f3w narodowych, ods\u0142oni\u0119to dwie tablice pami\u0105tkowe<\/strong>, jedn\u0105 w Dublinie, drug\u0105 w Clifden, zorganizowano te\u017c wspania\u0142\u0105 wystaw\u0119 objazdow\u0105 \u201eStrzelecki \u2013 A Forgotten Polish Hero of the Great Irish Famine<\/em>\u201d (kt\u00f3r\u0105 niedawno sprowadzili\u015bmy do Australii). Tu w Australii ods\u0142onili\u015bmy niedawno (w Welaregang) tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105 na cze\u015b\u0107 Strzeleckiego i jego wielokulturowego zespo\u0142u (w jego sk\u0142ad, opr\u00f3cz Polaka, Anglika, Irlandczyka, wchodzi\u0142o dw\u00f3ch przewodnik\u00f3w aboryge\u0144skich oraz dw\u00f3ch wi\u0119\u017ani\u00f3w na przepustce \u2013 Irlandczyk oraz Afrykanin z Londynu!).<\/p>\n\n\n\n

Po fali katastrofalnych po\u017car\u00f3w buszu (2019) i donacjach z Polski gwa\u0142townie przyspieszy\u0142a nasza wsp\u00f3\u0142praca z Narodowym Parkiem Ko\u015bciuszki, a teraz wesp\u00f3\u0142 z Australijczykami sk\u0142adamy wniosek o nadanie statusu dziedzictwa kulturowego trasie, kt\u00f3r\u0105 Strzelecki pod\u0105\u017ca\u0142 na G\u00f3r\u0119 Ko\u015bciuszki (Heritage Drive). To wszystko mo\u017ce stanowi\u0107 podatny grunt pod promocj\u0119 polskiego wydania ksi\u0105\u017cki o Strzeleckim. Jak wida\u0107, jest na ni\u0105 zapotrzebowanie w \u015brodowiskach polonijnych Australii i Irlandii. Intuicja mi podpowiada, \u017ce Pawe\u0142 Edmund stanie si\u0119 te\u017c postaci\u0105 blisk\u0105 sercom mieszka\u0144c\u00f3w tych kraj\u00f3w, gdzie przebywa\u0142 czy kt\u00f3re eksplorowa\u0142, a wi\u0119c od Litwy i Bia\u0142orusi po Brazyli\u0119, Chile i Now\u0105 Zelandi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Ernestyna Skurjat-Kozek Przewodnicz\u0105ca Stowarzyszenia Kosciuszko Heritage Inc. Sydney, Maj 2021 r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przedmowa do wydania polskiego dzie\u0142a Lecha Paszkowskiego o Strzeleckim, wydanej po angielsku w 1997 roku.  Pawe\u0142 Edmund Strzelecki (1797-1873) \u2013 podr\u00f3\u017cnik, naukowiec i filantrop \u2013 jest nadal ma\u0142o znany w Polsce i na \u015bwiecie. Kr\u00f3tko po jego \u015bmierci w Londynie gar\u015b\u0107 w\u0142asnych wspomnie\u0144 opublikowa\u0142a w zaborze pruskim jego kuzynka, Narcyza \u017bmichowska. Pytanie brzmi \u2013 na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"nf_dc_page":"","om_disable_all_campaigns":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-23","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"yoast_head":"\nPawe\u0142 Strzelecki - 2023 Strzelecki Year Competition<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/pawel-strzelecki\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pawe\u0142 Strzelecki - 2023 Strzelecki Year Competition\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Przedmowa do wydania polskiego dzie\u0142a Lecha Paszkowskiego o Strzeleckim, wydanej po angielsku w 1997 roku.  Pawe\u0142 Edmund Strzelecki (1797-1873) \u2013 podr\u00f3\u017cnik, naukowiec i filantrop \u2013 jest nadal ma\u0142o znany w Polsce i na \u015bwiecie. Kr\u00f3tko po jego \u015bmierci w Londynie gar\u015b\u0107 w\u0142asnych wspomnie\u0144 opublikowa\u0142a w zaborze pruskim jego kuzynka, Narcyza \u017bmichowska. Pytanie brzmi \u2013 na […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/pawel-strzelecki\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"2023 Strzelecki Year Competition\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-03-21T00:41:00+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kosciuszkoheritage.com\\\/150\\\/pawel-strzelecki\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kosciuszkoheritage.com\\\/150\\\/pawel-strzelecki\\\/\",\"name\":\"Pawe\u0142 Strzelecki - 2023 Strzelecki Year Competition\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kosciuszkoheritage.com\\\/150\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-14T07:37:33+00:00\",\"dateModified\":\"2023-03-21T00:41:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kosciuszkoheritage.com\\\/150\\\/pawel-strzelecki\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/kosciuszkoheritage.com\\\/150\\\/pawel-strzelecki\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kosciuszkoheritage.com\\\/150\\\/pawel-strzelecki\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/kosciuszkoheritage.com\\\/150\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pawe\u0142 Strzelecki\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kosciuszkoheritage.com\\\/150\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kosciuszkoheritage.com\\\/150\\\/\",\"name\":\"2023 Strzelecki Year Competition\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/kosciuszkoheritage.com\\\/150\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pawe\u0142 Strzelecki - 2023 Strzelecki Year Competition","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/pawel-strzelecki\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Pawe\u0142 Strzelecki - 2023 Strzelecki Year Competition","og_description":"Przedmowa do wydania polskiego dzie\u0142a Lecha Paszkowskiego o Strzeleckim, wydanej po angielsku w 1997 roku.  Pawe\u0142 Edmund Strzelecki (1797-1873) \u2013 podr\u00f3\u017cnik, naukowiec i filantrop \u2013 jest nadal ma\u0142o znany w Polsce i na \u015bwiecie. Kr\u00f3tko po jego \u015bmierci w Londynie gar\u015b\u0107 w\u0142asnych wspomnie\u0144 opublikowa\u0142a w zaborze pruskim jego kuzynka, Narcyza \u017bmichowska. Pytanie brzmi \u2013 na […]","og_url":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/pawel-strzelecki\/","og_site_name":"2023 Strzelecki Year Competition","article_modified_time":"2023-03-21T00:41:00+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/pawel-strzelecki\/","url":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/pawel-strzelecki\/","name":"Pawe\u0142 Strzelecki - 2023 Strzelecki Year Competition","isPartOf":{"@id":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/#website"},"datePublished":"2023-02-14T07:37:33+00:00","dateModified":"2023-03-21T00:41:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/pawel-strzelecki\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/pawel-strzelecki\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/pawel-strzelecki\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pawe\u0142 Strzelecki"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/#website","url":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/","name":"2023 Strzelecki Year Competition","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":617,"href":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/23\/revisions\/617"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kosciuszkoheritage.com\/150\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}